Jaap Hanekamp is een mooie onafhankelijke denker die nadrukkelijk niet aan politiek wil doen. Dat zie je niet veel in deze tijd. Het levert een boek op waarin wel wat noten gekraakt worden:
. De sterke nadruk op modellen die als waarheid gehanteerd worden en ook als voorspelling gebruikt worden. De modellenwwreld koppelt ons los van de werkelijkheid. De voorspellingen worden als realiteit gepresenteerd terwijl het maar modellen met alle onzekerheden zijn.
. Wetenschappers realiseren zich niet altijd dat wetenschap nooit definitief is en dat wetenschappelijke kennis niet de enige kennis is die we hebben. Ook ia wetenschap niet objectief, ze gaat uit van veronderstellingen die vaak ook partijdig gefundeerd zijn ls is het maar door de funding. De partijtigheid zorgt ervoor dat ons alledaags begrip van de van de werkelijkheid moet wijken voor het wetenschappelijke perspectief.
. Het scientisme gaat ervan uit dat de waarheid alleen door de wetenschap gevonden kan worden maar die stelling alleen al is niet bewijsbaar. Jaap pleit voor een down to earth aanpak je ziet toch dat de mens niet alleen materie is, dat is toch helder, de meeste mensen voelen dit toch aan. Common sense zouden bepaalde filosofen zeggen.
. Het scientisme en het wetenschappelijke denken leiden naar een denken vanuit een onbereikbaar utopia waarbij maakbaarheid het uitgangspunt is en angst (voor een onleefbare wereld bv) de drijfveer is. Criticasters worden als egoïsten weggezet. Dit leidt vervolgens tot doemdenken. De cultuur ecologische kritiek wordt gevoed door de wetenschap, de ecologische expertocratie. Ook al zijn causale verbanden miet aangetoond toch wil men dan vanuit het voorzorgbeginsel al gaan hndelen. Het is niet ‘bewijs boven redelijke twijfel maar ‘twijfel,boven redelijk bewijs’. Kritiek op bv klimaatonderzoek wordt verworpen als immoreel en verpakt als ‘klimaatontkenning’ (zie de analogie met ‘holocaust ontkenning’). De huidige wetenschap wil geen negatieve vragen men borduurt voort op het eigen wereldbeeld. Het denken van Hegel these- antithese synthese is weg. Huidige wetenschappers zijn bezig met geld en carriere en objectiviteit is er niet meer. Daarom is er veel consensus over bv klimaat onder wetenschappers. Jaap noemt dit zelfs een afgod ‘de aanbidding van het klimaat’.
We komen los van de afgoderij als we naar onszelf gaan kijken. In weefsel zlef zit geen betekenis en stuk vlees kan niet denken. De geest is iets anders dan oms brein. De mens heeft intrinsiek en aantoonbaar niet-materiële kenmerken die wijzen naar een wereld die oneidig veel groter is dan wij met onze 5 zintuigen kunnen aanwijzen. De scientisten dulden geen tegenspraak. Oneindigheid en eeuwigheid maken ons vertrouwd met de werkelijkheid waarin we leven, daar is geloof voor nodig en dat is de uitweg uit het doemdenken.

Een goed boek wat helpt om de gangbare beinvloeding die elke dag over ons komt kritisch te beschouwen, Er is meer dan we kunnen waarnemen en ik geloof dat God boven de door ons waarneembare en bedenkbare wereld staat. Wie durft dat in deze tijd nog toe te geven waarin men denkt alles te weten ? Jaap wil niet aan politiek doen maar zijn inzichten vind je ook terug bij extreem rechtse kringen.De extreem rechtse denkers voelen de beperkingen van het scientistische denken wel aan maar zetten daar een even onverdraagzaam en betweterig wereldbeeld tegenover. Zij geven de schuld aan klimaat drammers en immigranten die hun vertrouwde werkelijkheid van ze afnemen. Ook daar ontbreekt de wil om echt op zoek te gaan maar de causale relaties en zijn vooroordelen bepalend voor de zienswijze. De nadruk op eigen gelijk en het niet bereid zijn om samen te zoeken naar hoe het wel zit leidt naar polarisatie en zelfs geweld. Bescheidenheid is nodig in plaats van zelfingenomenheid.

Wat denk je, ben jij vertrouwd met de werkelijkheid ??

Geweldig boek. Michelle schrijft vanuit een enomre compassie voor dak en thuislozen. Ze neemt deze mensen uitermate serieus en denkt niet voor ze. De vragen die ze hebben, probeert ze te beantwoorden en in hun noden, die ze zelf melden, wil ze voorzien zonder zelf te bedenken wat die noden zijn. Daarnaast heeft ze goed in de gaten waardoor de noden ontstaan zijn in ons land en waar de zorg tekort schiet. Dat maakt haar niet bitter of cynisch maar ze richt naar energie op concreet helpen en daar ook de middelen voor bij elkaar te krijgen.
Voor mij een voorbeeld voor ons diaconale werk in Den Bosch. We willen ‘helpen waar geen helper is’ zonder voorwaarden en als een instantie niet kan of wil helpen, stappen we in. Het boek helpt me om de focus op die nood te houden en wat we daaraan kunnen bijdragen.

De term domheid vind ik niet de essentie raken. Het gaat veel meer om framing. Onder framing versta ik een theorie ontwerpen en vervolgens alles wat iemand tegenkomt in dit frame plaatsen. Het frame knelt geregeld maar daar wordt dan aan voorbij gegaan. Zo framet rechts alles in hun wereldbeeld en dat noemt Sander dan dom. Links heeft evengoed een wereldbeeld extreem links wordt door extreem rechts woke genoemd en dat linkse wereldbeeld is evengoed en frame waarbinnen alles gerangschikt wordt. Als er eenmaal geframed wordt dan loop je steeds verder in je je eigen bubbel/frame. Ik heb met beide extremen veel moeite:
. Rechts extreem: een sterke overtuiging dat er basiswaarden zijn en dat er een identiteit is die vast is per land. Deze waarden en identiteit komen van vroeger en daar wil men aan vasthouden. Er is een sterke man (meestal AfD heeft een vrouw) nodig die veel macht moet krijgen om de oude waarden te herstellen en de identiteit bewaakt door immigratie tegen te gaan. Groot gevaar: discriminatie en machtsmisbruik. Geen aandacht voor minderheden.
. Links extreem: een sterke overtuiging dat ieder mens gelijk is en dat door het democratisch proces een rechtvardige samenleving ontstaat. Groot gevaar: mensen worden gedwongen naar diversiteit boven identiteit; relativisme waardoor geen goed of fout meer bestaat en waarden en normen niet meer bestaan.

De wereld wordt in deze twee extremen verdeeld,die steeds hun eigen gelijk bevestigen. Het ingewikkelde van het leven is dat de nuance nodig is en dat we voorkomen in extremen te verzanden maar aandacht voor elkaar hebben.

Bregman zet zijn verhaal helaas negatief in, dat vind ik jammer. Als mensen werken op de Zuid as voor een bank of consultancy bedrijf wil dat niet zeggen dat het waardeloze jobs zijn. De welvaart in onze maatschappij is mede door dit soort bedrijven tot stand gekomen. Zijn verhaal heeft deze negatieve insteek ook helemaal niet nodig. Waarom niet morele ambitie gewoon positief geformuleerd als uitdaging in het leven. De morele ambitie kan toch zeker ook naast de maatschappelijke carrière en het geld verdienen staan? Mijn persoonlijke ervaring is dat dit zeker mogelijk is zowel in je carriere als in je vrije tijd daarnaast. Een voorbeeld is Bill Gates die zijn tijd en energie volledig in Microsoft investeerde in de eerste fase van zijn leven en later met zijn foundation de strijd tegen malaria groots kon aanpakken. Bregman noemt dit voorbeeld zelf ook.
Dit gezegd zijnde is morele ambitie wat mij betreft ook belangrijk. Dit kan groots en meeslepend zijn zoals de voorbeelden die in het boek genoemd worden maar ook veel kleiner. Het gaat er wat mij betreft om dat je morele ambitie hebt als mens en zoekt naar een bij jezelf passende manier om hiermee aan de slag te gaan. Een lage actiedrempel is daarbij inderdaad belangrijk en je ergens bij aansluiten ook. Het boek zet mensen ertoe aan om in beweging te komen voor morele issues en dat is goed en belangrijk.
Bregman heeft weinig twijfel over wat goed en fout is en welke morele ambitie deugt en welke niet. Daaar is echter nogal wat discussie over in de wereld, dat had wat mij betreft ook wel wat aandacht mogen krijgen; het milieu issue is daar een goed voorbeeld van, te gemakkelijk wordt vanuit links de rechtse positie belachelijk gemaakt.

De rede wordt gebaseerd op logica regels. Deze regels leiden naar redeneringen die basis voor waarheidsvinding is. Echter de logica regels vertonen tegenstrijdigheden en dat is dan gevaarlijk voor waarheidsvinding. Dit betekent dat we niet volledig op de rede en de logica kunnen vertrouwen. Een tweetal voorbeelden:

1. De verzamelingenleer, Russels paradox.

In de wiskunde werden vaak stellingen geformuleerd en bewezen die uitspraken over eigenschappen van zaken deden, zonder precies te definiëren voor welke zaken die uitspraken golden. Cantor ontdekte dat theorieën over wiskundige bewerkingen aan duidelijkheid wonnen, door te spreken van “de verzameling van zaken waarvoor een stelling geldt”. Het kan dan bijvoorbeeld gaan om de verzameling van gehele getallen of de verzameling van rationele getallen. Zo kan voor de verzameling van gehele getallen gezegd worden, dat 11 niet gedeeld kan worden door 4, omdat dan een rest overblijft (bron Wikipedia).

De paradox van Russel, ook wel het kappersprobleem genoemd. In een dorp woont kapper Hans die alleen die mannen uit het dorp scheert die zichzelf niet scheren. Wie scheert kapper Hans?
Het is duidelijk dat er twee mogelijkheden zijn: kapper Hans scheert zichzelf of hij scheert zichzelf niet. Als hij zichzelf scheert dan scheert de kapper hem niet, maar hij zelf is de kapper, dus hij kan zichzelf niet scheren. Aan de andere kant, als hij zichzelf niet scheert dan moet hij, de kapper, zichzelf toch scheren. We zien dat geen van de mogelijkheden mogelijk is, we krijgen een paradox.

Meer algemeen kan er geen verzameling van alle verzamelingen bestaan, als die er was zou die zichzelf bevatten. Als je dan een verzameling bouwt van verzamelingen die zichzelf niet bevatte ontstaat de paradox. De verzamelingenleer als basis van de wiskunde vertoont dus een belangrijke lacune. Allerlei oplossingen zijn hiervoor verzonnen maar het punt is duidelijk: de manier waarop we redeneren is in zichzelf een risico voor het trekken van conclusies.

2. Kennissystemen, de stellingen van Gödel.

En de stelling van Gödel. Hij toonde de onvolledigheid van kennissystemen aan. Dat betekent dat iets niet volledig beschreven kan worden. De stelling is heel algemeen: ze zegt niet slechts dat bepaalde axiomatiseringen van de rekenkunde incompleet (of incorrect) zijn, maar dat alle axiomatiseringen dat zijn.
Vollediger geformuleerd: In 1931 bewees de Oostenrijkse logicus Kurt Gödel dat er voor ieder axiomastelsel dat voldoende is om de rekenkunde te axiomatiseren altijd op zijjn minst één welgevormde formule  zal bestaan die in het systeem niet beslisbaar is, hoewel we op andere gronden kunnen inzien dat zij waar is. Hij toonde ook aan dat de consistentie van een stelsel niet binnen het stelsel kan worden bewezen. Dit zijn de respectievelijk eerste en tweede onvolledigheidsstelling: beide worden stelling van Gödel genoemd.(E. Nagel en J.R. Newman, Gödel’s Proof 1959 {De stelling van Gödel, 1975) die aantoonbaar logisch aantoont dat denkmodellen per definitie onvolledig zijn.

Wees dus op je hoede voor de logica !

Het scepticisme

Filosofie voor beginners heeft een prikkelende inhoudsopgave. Tom Morris geeft een mooi overzicht van het vakgebied. In het deel over ‘hoe we kunnen kennen’ komt hij zoals vaak in filosofische verhandelingen op het scepticisme. Een scepticus vraagt ons waarom we een overtuiging hebben en waarom we eraan vastgouden. De conclusie is dat er geen bewijsstuk is voor onze overtuigingen. We weten niet of onze waarnemingen of ons geheugen kloppen. Hoe weten we dat ons leven realiteit of een droom is, dat is niet te bewijzen. Echter zonder geloof dat woorden een betekenis hebben kan de scepticus zijn vraag niet eens formuleren. Geloof is onvermijdelijk in het menselijk leven en het is rationeel. De sceptici leren ons dat de rationaliteit van onze overtuigingen niet op bewijzen berust. We kunnen onze fundamentele overtuigingen ook zonder bewijzen handhaven.
Noot: ik voel me zelf dan ook meer thuis bij de redenering van GE Moore die zich meer op het gezonde verstand baseert en de volgende redenering heeft tegen het scepticisme:

1. Als het scepticisme waar is hebben we geen kennis van de externe wereld
2. Maar we hebben wel kennis van de externe wereld (je lichaam, je handen)
3. Daarom is scepticisme onjuist.

Uiteindelijk werkt Morris richting de theologie, hij is ook theoloog en filosoof en hij claimt vind ik wel veel zeker te weten, echt bescheiden is hij niet. Wordt vervolgd.

Het boek is een eye opener en helpt om een objectief beeld over migratie te vormen

Hein de Haas gives a fact based insight in migration based on the many myths that live over this topic. He reckons with the following myths. In order to keep track of the research and facts for myself I present a brief overview as per myth since I want to discuss on subjects from a fact base instead of opinions and feelongs. This book really helps for such an attitude. For me it meant that I understood that my opinion was formed not by the facts but by prejudices and what I considered logical. In that sense the book is an eye opener for me.
Full report on Goodreads: Peter A. van Tiburg