Je hoort vaak de opmerking ‘het heeft zo moeten zijn’; ‘alles heeft een reden’. Dit lijkt nogal voor de hand te liggen. Als je een dobbelsteen gooit en je weet precies hoe je deze vast houdt en met welke kracht je gooit en waar deze terecht komt en welke kracht erop werkt dan ligt de uitkomst precies vast. Er is geen toeval in het spel. Maar geldt dit voor alle gebeurtenissen ? Sommigen zeggen van wel. Een voorbeeld is dat ons handelen voortkomt uit de actieve stoffen in ons brein. Als je een misdadiger bent heb je een bepaalde hersensamenstelling die dit veroorzaakt. Het is geen toeval dat de misdadiger zo handelt, het ligt aan de conditie van diens brein en de stoffen die daar actief zijn. Er is dan ook geen verantwoordelijkheid voor daden want die zijn een gevolg daarvan. Straf heeft dan ook geen zin, wel behandeling van de hersenen om de gewenste daden te veroorzaken.

In de natuurkunde is men lang uitgegaan van het feit dat alle processen oorzakelijk waren en dat er geen toeval was. Er was determinisme, als je de wetmatigheid kent dan ligt de uitkomst van een proces vast. Dit veranderde toen Max Planck ontdekte dat licht uit deeltjes (Newton) bestond maar ook een golf (Huijgens) was. Einstein noemde de deeltjes fotonen. Vervolgens ontdekte men dat in experimenten niet te voorspellen was waar een deeltje zich bevond en met welke snelheid het zich voort bewoog (het zgn. onzekerheidsprincipe van Heisenberg). Einstein snapte meteen dat dit de keten van oorzaak – gevolg doorbrak en ageerde hiertegen maar kon dit niet onderuit halen. Toeval – een kans functie bleek wel degelijk te bestaan. Deze ontdekkingen zijn later door velen bevestigd. Opmerkelijk toch ?

Voor mij betekent dit dat de wetenschap erachter komt dat determinisme niet bestaat, dit bevestigt iets wat je intuïtief al denkt. Je eigen keuzes doen ertoe, je hebt een vrije wil. Het is dus niet zo dat alles met een reden gebeurt sommige dingen gebeuren zonder oorzaak. Wel bevrijdend dit denken toch?

Door de eeuwen heen werd God de verklaring voor dingen die mensen niet begepen. Langzamerhand werden dingen opgehelderd, zo bleek de aarde rond te zijn, bleek de aarde niet het centrum van het universum, had onweer een natuurlijke verklaring.

Naarmate de kennis echter toeneemt, nemen ook de vragen weer toe. Zo leert de kwamtumfysica ons dat de werkelijkheid niet los staat van ons bewustzijn (materie is niet het enige en blijkt verbonden met de geest) en dat echt toeval bestaat. Sluitende verklaringen worden niet gevonden voor vragen over het ontstaan van het universum, van leven en bewustzijn. Er zijn wel pogingen daartoe die zeker de moeite van het bestuderen waard zijn.

Bestudering van al deze pogingen hebben tot gevolg dat ik meer weet. Mijn conclusie van dit meer weten is dat dit mij de principiële beperktheid van het menselijk kennen en weten doet beseffen. Dit brengt mij dichter bij God als Schepper. Interessant dat zowel weinig weten als veel weten je dichter bij God brengt.

De zoektocht om het bestaan te begrijpen is via de wetenschap en de argumenten voor en tegen het bestaan van God voor mij beslecht. Het bestaan van God is voor mij wel duidelijk mede gezien de wetenschappelijke beperktheden (zie het verslag zoals opgenomen op de site onder ‘over het bestaan’).

De vraag is wat we kunnen weten over God. Daarover bestaan veel meningen. De theologie bestudeert de religies. Hier wordt het Boeddhisme vaak genoemd maar is dat wel een religie? Het boekje van Damien Keown ‘Buddhism a very short introduction’ is in ieder geval helder over wat een religie is en of het Boeddhisme hierin past. Keown hanteert de 7 verschillende dimensies zoals beschreven door Ninian Smart en concludeert dat het Boeddhisme inderdaad een religie is. Interessant ! Mijn samenvatting van het Boeddhisme zoals beschreven door Keown vindt u hieronder.

Keown manages to explain Buddhism in laymens terms. As I am that layman I cannot check whether he did this well but it gave me really a great understanding of the contents of this religion although a creator God as such is not part of the beliefs (in fact Keown argues why Buddhism can be seen as a religion according to the criteria of Ninian Smart).
It was very informative for me in the following aspects:
. The life of Buddha and how he came to be enlightened and reached the nirvana.
. The core of the Buddhis teachings which I understood as follows:
A. The 4 noble truths:
1. people suffer since tou do not get what you want.
2. The suffering comes forth from cravings
3.The suffering ends when you can stop craving.
4.The way to realise this is via wisdom, morality and meditation.
B. Boeddhism has two main streams the traditional Therevada (more oriented to personal enlightment) and the modern Mahayana (more oriented to the welfare of the world as total).
C. Meditation is the strategy to become what you want to be. In meditation you learn to be a spectator of your body, your emotions, your thoughts and finally your conscience. In this way you will be disconnected and free. You enter into an so called nothingness. This is a core concept since Buddhism denies the self like a car which is composed out of many parts but has no soul.
For me this is hard to swallow, I do think a human has an identity and self.
D. With regard to ethics a moral life is key. This is a life which coincides with Dharma being the natural and physical order of things, Buddhism takes this as a given.
This also is a hard point for me since the questions where the Dharma comes from is not adressed and this Dharma also leads to a more or less deterministic world view. I have the impression that there is a contradiction somewhere because personal action and choices are important for the Buddha.
Life is sacred for Buddhists even to the most simple forms and violence in principle is bad.

Zekerheid en weten is op heel veel gebieden beperkt. Het is dan ook goed om respect te hebben voor anders denkenden zoals bijvoorbeeld in Israël gebeurt op bepaalde plaatsen. Dit blijkt uit onderstaande foto die vandaag in Trouw stond. Voor mij een les en aansporing !

In de serie ‘ a very short introduction‘ schrijft Kim Knott (Kim Knott is Professor of Religious and Secular Studies at Lancaster University.) over het Hindoeïsme. Ik heb dit gelezen in het kader van mijn studie naar het bestaan. Gelovend dat God bestaat onderzoek ik de wereldreligies en zo kom ik ook bij het Hindoeïsme terecht. Wat Knott goed duidelijk maakt is hoe onze westerse bril van invloed is als we naar religieus India kijken. Bestaat er wel zoiets als het Hindoeïsme of kijken wij vanuit onze westerse cultuur en hebben wij dan de behoefte alle religieuze activiteit in India onder één noemer weg te zetten? Bijgaand de samenvatting van haar boek. In mijn overzicht over het bestaan zal ik in een latere fase dit pogen in te passen.

Knott makes it clear that Hinduism is not a religion like Christianity or Islam. It refers more to a way of living, dharma, according according to the order (caste social position) where you were born. The way people in the West look at religion try to pinpoint Hinduism with a central concept which in fact is a diverse collection of different ways of believing. These differences go from non dualism (God in you; Shankara) to partial dualism (God controls you but is not you; Ramanuja) to full dualism (God is separated from you; Madhva). The concept which binds these diferent visions very loosely together is the concept of dharma and the old Sanscrite scriptures the revealed Veda with descriptions of the creation, and prayers to the gods. There are many other scriptures within the tradition. The truths in the Veda are interpreted differently between the believers in the book. Divine presence is transcedent but also in statues and even normal natural stones. There is discussion on the position of the women, old habits like widow burning, castes untouchables, daliths.
Hinduism is concentrated in India (78% of population and 90% of worldwide Hindoes) and Nepal (resp. 81% and 2,3%) with the rest scattered over the world.
What does this study bring me? Firstly a somewhat surprising conclusion that Hinduism is not a uniform religion like we see, more a less, with Islam and Chrisianity. Furhter it is not so much about serving God but more on living a life in the right way. The offerings to God seem to be more geared towards getting help to do that. In a next life you can be better of then. This all shows the diversity of the concept of religion but I do not feel the inclination to dig deeper in Hinduism after reading this.